Του Δημήτρη Παπασωτηρίου* (BA, MSc, MA, ELA/ESLog, PhD.c)
Αντί προλόγου
Αν το παρόν άρθρο περάσει απαρατήρητο από τα θεσμικά κέντρα, δεν θα πρόκειται για σκόπιμη παράλειψη, αλλά για ζωντανή επιβεβαίωση του λόγου για τον οποίο γράφτηκε. Συγκεκριμένα, επιχειρεί να προσφέρει ένα θεσμικά βιώσιμο πλαίσιο για μια εθνική εκκρεμότητα, που λόγω των κοσμογονικών γεωπολιτικών αλλαγών που βρίσκονται σε εξέλιξη, γίνεται επείγουσα μια που αφορά στην οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου.
Επίσης, αν το παρόν άρθρο δεν αποτελέσει αφορμή για επανεξέταση των επί 40+ ετών ατελέσφορων πολιτικών και εθνικών στρατηγικών επιλογών, αυτό δεν θα οφείλεται στην έλλειψη μιας νέας ολοκληρωμένης πρότασης και του πρακτικού τρόπου εφαρμογής της, αλλά …στην δυσκολία ορατότητας των ευκαιριών που έχει μπροστά του ο Ελληνισμός. Η επόμενη κίνηση ανήκει πλέον σε όσους διαχειρίζονται την διαιώνιση του Ελληνισμού και σχεδιάζουν τις στρατηγικές επιβίωσής του.
Συστημική προσέγγιση του ζητήματος οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας - Κύπρου
Η κοινή ΑΟΖ (Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη) μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου αποτελεί κρίσιμο γεωπολιτικό και νομικό ζήτημα στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS 1982) και επηρεάζει θεμελιωδώς, αφενός μεν το σύνολο της αρχιτεκτονικής ασφαλείας της Ανατολικής Μεσογείου αφετέρου δε την ενιαία και αδιάσπαστη χωρική συνέχεια ολόκληρου του Ελληνισμού.
Η εκκρεμότητα της οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου δεν μπορεί να εξεταστεί μεμονωμένα μόνο ως νομικό ή διμερές θέμα, αλλά να αναλυθεί ως μέρος ενός ευρύτερου συστήματος πολυεπίπεδων διαστάσεων που αλληλεπιδρούν. Οι σημαντικότερες εξ’ αυτών είναι:
•Η εφαρμογή του διεθνούς δικαίου ως πλαισίου αναφοράς
•Η ευρύτερη γεωπολιτική ασφάλειας
•Τα εσωτερικά πολιτικά συστήματα των δύο χωρών
•Η ενεργειακή αρχιτεκτονική
•Η ευρωπαϊκή συνέχεια
Η μη ύπαρξη συμφωνίας μεταξύ των δύο χωρών στο θέμα της ΑΟΖ δημιουργεί λειτουργικά κενά στο σύστημα ασφάλειας της Ανατολικής Μεσογείου (το βιώνουμε σήμερα), αποδυναμώνοντας τη συνεκτικότητα των Ελληνικών και Κυπριακών θέσεων σε διεθνές επίπεδο, ενώ ταυτόχρονα επιτρέπει σε εξωγενείς παράγοντες - τρίτους δρώντες (π.χ. Τουρκία) να παρανομούν ανεμπόδιστα, επιβάλλοντας τετελεσμένα γεγονότα στο πεδίο, εκμεταλλευόμενοι την "ομίχλη του θεσμικού ελλείματος" που προκαλεί κυρίως η Ελλάδα, δια της μη εφαρμογής του Διεθνούς Δικαίου για τον εαυτό της.
Επιπλέον, η συστηματική μετάθεση επίλυσης του θέματος στο αόριστο μέλλον, δημιουργεί έναν αέναο κύκλο αναβλητικότητας, όπου η έλλειψη οριστικής πράξης καθορισμού της ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου, με υπαίτια την πλευρά της Ελλάδας, νομιμοποιεί τη διατήρηση της αδράνειας ως νέου status quo. Η επίδειξη συνέπειας στην αποφυγή δράσης, και μάλιστα με φανατισμό, εμμονή και επιμονή, αναπαράγει μια δομική δυσλειτουργία, όπου η χρόνια σιωπή και αδράνεια (της Ελλάδας) μετατρέπεται σε "εθνική στρατηγική". Αν θεωρήσουμε τον Ελληνισμό ως ένα σύστημα, του οποίου ένα μέρος αυτοπαγιδεύεται στην ακινησία του θέματος της ΑΟΖ, τότε πρόκειται για αδράνεια που δεν είναι τυχαία, αλλά δομικά ενσωματωμένη στον τρόπο με τον οποίο αποφασίζουμε να αντιμετωπίζουμε τις στρατηγικές μας προκλήσεις.
Συνεπώς, η μη οριοθέτηση της ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου λειτουργεί σήμερα ως ένας "φαύλος μηχανισμός" του εν λόγω συστήματος, χωρίς θεσμική ευθυγράμμιση, στρατηγική σύνταξη δυνάμεων, διακρατική κατεύθυνση και συντονισμό, και τέλος, με αδυναμία εξεύρεσης ξεκάθαρων εναλλακτικών τρόπων επίλυσης.
Η επισκόπηση όλων αυτών των σημείων είναι σήμερα αναγκαία όσο ποτέ άλλοτε, και αυτό θα επιχειρήσουμε να καταδείξουμε στο παρόν άρθρο, φέρνοντας μια νέα ανατρεπτική και βιώσιμη πρόταση.
Η λύση της από κοινού προσφυγής σε Διεθνές Δικαστήριο (ΔΔ)
Η από κοινού προσφυγή της Ελλάδας και της Κύπρου σε Διεθνές Δικαστήριο π.χ. στο ICJ (ΔΔ Χάγης) αποτελεί σήμερα μια μοναδική δομική ευκαιρία για ολική ανασύνταξη και ενδυνάμωση του συστήματος ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο στη βάση του Διεθνούς Δικαίου. Επίσης, μπορεί να αποτελέσει την πολυπόθητη θεσμική λύση που θα ξεμπλοκάρει δεκαετίες αδράνειας και θα θωρακίσει τον Ελληνισμό στο σημερινό ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον στο διηνεκές.
Κάθε καθυστέρηση προς την οριοθέτηση της κοινής γραμμής επαφής μεταξύ των ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου, όχι μόνο δεν αφήνει νομικά, πολιτικά και γεωπολιτικά κενά, αλλά επιτρέπει παράλληλα και τη δημιουργία τετελεσμένων γεγονότων ενόψει των επερχόμενων, σημαντικών εξελίξεων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το ερώτημα είναι πλέον σαφές: θα επιλέξουμε την "στρατηγική δράση” ή θα συνεχίσουμε την "στρατηγική σιωπή” ώστε τελικά αυτή με τη σειρά της να καταλήξει σε …”στρατηγική λήθη”;
Διαβάστε περισσότερα: https://www.capital.gr/me-apopsi/3939455/geopolitikos-seismos-stin-aoz-elladas-kuprou-i-koini-prosfugi-se-diethnes-dikastirio-icj-i-itlos-os-eukairia-monodromos-kai-kinisi-roua-mat/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου