Συμπληρώνονται έξι δεκαετίες από τη χρονιά-σταθμό που άλλαξε ριζικά τον χάρτη των συγκοινωνιών και της οικονομίας της Κω. Το 1966 δεν ήταν απλώς η αφετηρία ενός τεχνικού έργου, αλλά η στιγμή που το νησί έσπασε μια απομόνωση αιώνων. Πίσω από τη διεκδίκηση και την υλοποίηση της μεγάλης προβλήτας του λιμανιού βρισκόταν ο Σταμάτης Μανούσης, ο ανθρωπιστής πολιτικός που διέβλεψε με σπάνια διορατικότητα ότι χωρίς σύγχρονες λιμενικές υποδομές, το μέλλον της Κω θα παρέμενε εγκλωβισμένο στο παρελθόν.
Η εποχή του «αρόδου» και των «γαζολίνων»
Για τους νεότερους, η εικόνα των μεγάλων επιβατηγών και τουριστικών πλοίων που δένουν με ασφάλεια στην αποβάθρα θεωρείται αυτονόητη. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του '60, όμως, η πραγματικότητα ήταν τελείως διαφορετική:
Παραμονή αρόδου: Τα πλοία της γραμμής δεν μπορούσαν να προσεγγίσουν την ακτή και παρέμεναν ανοιχτά στη θάλασσα.
Επικίνδυνη μετεπιβίβαση: Επιβάτες, εμπορεύματα και προμήθειες μεταφέρονταν στην ξηρά με τα περίφημα «γαζολίνα» — μικρά βενζινοκίνητα σκάφη, όπως η θρυλική «Σεβαστιάνα» και η «Πούλια».
Ταραχώδεις θάλασσες: Σε περιπτώσεις κακοκαιρίας, η διαδικασία αυτή δεν ήταν απλώς ταλαιπωρία, αλλά εγκυμονούσε σοβαρούς κινδύνους για τη σωματική ακεραιότητα των ταξιδιωτών.
Ο Σταμάτης Μανούσης αντιλήφθηκε εγκαίρως ότι αυτή η κατάσταση αποτελούσε τροχοπέδη. Με επίμονους αγώνες και πολιτική αποφασιστικότητα, διεκδίκησε από την κεντρική εξουσία τη χρηματοδότηση και την κατασκευή ενός σύγχρονου λιμανιού, καταφέρνοντας να ξεκινήσουν τα έργα το 1966.
Η ιστορική αποσιώπηση και η αποκατάσταση
Η ολοκλήρωση του λιμενικού έργου και του Οικισμού "Σοφοκλή Βενιζέλου" συνέπεσε με τα χρόνια της δικτατορίας. Το πολιτικό καθεστώς της εποχής οικειοποιήθηκε το επίτευγμα, με αποτέλεσμα η καθοριστική συμβολή και οι προσπάθειες του Μανούση να παραμεριστούν και να αποσιωπηθούν από τη δημόσια σφαίρα για χρόνια.
Ωστόσο, η ίδια η ιστορία και η συλλογική μνήμη των κατοίκων αποδείχθηκαν ισχυρότερες από κάθε απόπειρα παραχάραξης. Η νέα προβλήτα δεν ήταν απλώς ένα τσιμεντένιο έργο· ήταν η πύλη εισόδου της Κω στον σύγχρονο τουρισμό, το εμπόριο και την ανάπτυξη.
«Αν δεν υπήρχε ο Μανούσης το 1966, εμείς θα πηγαίναμε ακόμη στα καράβια με τα γαζολίνα».
— Παντελής Σβουρένος (1932–2014)
Η αφοπλιστική αυτή ατάκα του αείμνηστου Κώου συμπυκνώνει απόλυτα το μέγεθος της προσφοράς. Εξήντα χρόνια μετά, το λιμάνι της Κω συνεχίζει να αποτελεί τον ζωντανό πυρήνα της οικονομικής και τουριστικής ζωής του νησιού, θυμίζοντας πως οι μεγάλες αλλαγές γεννιούνται από ανθρώπους που έχουν το σθένος να διεκδικούν το μέλλον πριν αυτό γίνει προφανές.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου