Όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Αίγυπτος και το Ισραήλ απορρίπτουν το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο, γιατί η ελληνική αντιπολίτευση επιλέγει να στρέψει τα πυρά της κατά της Αθήνας;
Μέσα σε λιγότερο από 24 ώρες, το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο βρέθηκε αντιμέτωπο με ένα ισχυρό διπλωματικό μέτωπο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Αίγυπτος και το Ισραήλ εξέφρασαν την αντίθεσή τους στις νέες κινήσεις της λιβυκής πλευράς, αμφισβητώντας τη νομιμότητα και τη συμβατότητα του μνημονίου με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.
Κι όμως, την ίδια στιγμή, στο εσωτερικό της Ελλάδας, η πολιτική συζήτηση πήρε διαφορετική κατεύθυνση. Αντί το επίκεντρο να είναι η νομική και διπλωματική αντιμετώπιση των τουρκικών διεκδικήσεων, η κυβέρνηση βρέθηκε στο στόχαστρο της αντιπολίτευσης, με χαρακτηρισμούς περί αποτυχίας της ελληνικής διπλωματίας.
Είναι πράγματι τόσο απλή η εικόνα; Ή μήπως η πολιτική αντιπαράθεση επισκιάζει τα πραγματικά δεδομένα;
Η Ελλάδα δεν είναι μόνη
Η Ελλάδα διαθέτει σημαντικά διπλωματικά και στρατηγικά ερείσματα στην Ανατολική Μεσόγειο. Η συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ, οι σχέσεις με την Αίγυπτο και η συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ με το Κάιρο συνθέτουν ένα πλέγμα συνεργασιών με ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία.
Παράλληλα, η συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών Ελλάδας–Αιγύπτου έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τη λογική της αυθαίρετης χάραξης που επιχειρεί να επιβάλει το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο. Η ελληνική πλευρά έχει, επίσης, προχωρήσει σε συμφωνίες για έρευνες υδρογονανθράκων, με τη συμμετοχή μεγάλων διεθνών ενεργειακών ομίλων, ενισχύοντας το ενδιαφέρον ισχυρών οικονομικών παραγόντων για την περιοχή.
Η συμφωνία με την αμερικανική Chevron για έρευνες υδρογονανθράκων αποτελεί ένα ακόμη στοιχείο της ενεργειακής διάστασης της ελληνικής πολιτικής. Δεν συνιστά, βέβαια, από μόνη της εγγύηση επίλυσης των διαφορών, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο οικονομικών και στρατηγικών συμφερόντων.
Η Τουρκία κέρδισε τη Λιβύη. Και λοιπόν;
Η Τουρκία επιδιώκει εδώ και χρόνια να διατηρήσει και να διευρύνει την επιρροή της στη Λιβύη, αξιοποιώντας στρατιωτικές, πολιτικές και οικονομικές σχέσεις. Το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο αποτελεί βασικό εργαλείο αυτής της στρατηγικής, καθώς επιχειρεί να δημιουργήσει θαλάσσια όρια που αγνοούν την επήρεια ελληνικών νησιών.
Η νέα εξέλιξη με την επικύρωση του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων στην ανατολική Λιβύη δημιουργεί ένα πρόσθετο διπλωματικό πρόβλημα για την Αθήνα. Δεν σημαίνει, όμως, ότι η Τουρκία απέκτησε αυτομάτως νόμιμα δικαιώματα σε ελληνική υφαλοκρηπίδα ή ΑΟΖ. Ούτε ότι μια πολιτική απόφαση στη Λιβύη μπορεί να καταργήσει τα δικαιώματα που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο.
Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο: άλλο η πολιτική υποστήριξη μιας διεκδίκησης και άλλο η διεθνής νομική αναγνώρισή της.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία της υπόθεσης. Η Τουρκία μπορεί να επιδιώκει να εμφανίσει τη Λιβύη ως στρατηγικό της εταίρο, αλλά η Ελλάδα διαθέτει ήδη σημαντικές διεθνείς συνεργασίες και νομικά επιχειρήματα. Η πραγματική μάχη θα κριθεί από τη συνέπεια της διπλωματίας, την ενίσχυση των συμμαχιών και την αξιοποίηση του διεθνούς δικαίου.
Η διπλωματία δεν κρίνεται από το αν αποτρέπει κάθε κίνηση της Τουρκίας
Ας επιστρέψουμε, λοιπόν, στο βασικό ερώτημα: αποτελεί η απόφαση του ανατολικού λιβυκού κοινοβουλίου διπλωματική επιτυχία της Τουρκίας; Ασφαλώς αποτελεί μια εξέλιξη που ενισχύει πολιτικά την Άγκυρα και δυσκολεύει την ελληνική πλευρά. Η Λιβύη δεν είναι αμελητέος παράγοντας, ενώ η μεταβολή της στάσης του ανατολικού κοινοβουλίου δημιουργεί νέες προκλήσεις.
Αλλά από αυτό το σημείο μέχρι την καταδίκη ολόκληρης της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής ως «αποτυχημένης» υπάρχει μεγάλη απόσταση.
Η Ελλάδα έχει λόγους να αξιολογεί αυστηρά κάθε διπλωματική εξέλιξη, να αναζητά τα λάθη της και να απαιτεί αποτελεσματικότερη στρατηγική. Η κριτική, όμως, οφείλει να εξετάζει τα αποτελέσματα συνολικά: τις διεθνείς συμμαχίες, τις συμφωνίες οριοθέτησης, την ενεργειακή συνεργασία και τη διεθνή αντιμετώπιση των τουρκικών αξιώσεων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση χαρακτήρισε το μνημόνιο αντίθετο προς το Δίκαιο της Θάλασσας, άκυρο και χωρίς έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων κρατών, ενώ Αίγυπτος και Ισραήλ εξέφρασαν επίσης την αντίθεσή τους.
Αυτά δεν λύνουν αυτομάτως το πρόβλημα. Αποτελούν, ωστόσο, σημαντικά διπλωματικά δεδομένα που δεν γίνεται να αγνοούνται.
Και οι συμμαχίες δεν είναι διακοσμητικές
Υπάρχει, παράλληλα, μια δεύτερη αντίφαση στην ελληνική δημόσια συζήτηση. Από τη μία πλευρά, ασκείται κριτική στην κυβέρνηση για τις σχέσεις της με το Ισραήλ, τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Από την άλλη, όταν η Ελλάδα χρειάζεται διεθνή στήριξη απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις, η αξία αυτών των σχέσεων αναγνωρίζεται πολύ ευκολότερα.
Οι συμμαχίες δεν είναι λευκές επιταγές. Ούτε σημαίνει ότι η Αθήνα πρέπει να αποδέχεται άκριτα κάθε επιλογή των εταίρων της. Η εξωτερική πολιτική απαιτεί εθνική στρατηγική, διαπραγματευτική ικανότητα και σαφή υπεράσπιση των ελληνικών συμφερόντων.
Αλλά η αποδυνάμωση στρατηγικών σχέσεων χωρίς συγκεκριμένο σχέδιο για το τι θα τις αντικαταστήσει δεν συνιστά από μόνη της ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική. Είναι μια επιλογή που χρειάζεται σοβαρή τεκμηρίωση και εξέταση των συνεπειών της.
Η Ελλάδα οφείλει να υπερασπίζεται το διεθνές δίκαιο και ταυτόχρονα να αξιοποιεί κάθε συνεργασία που ενισχύει τη θέση της. Δεν έχει την πολυτέλεια ούτε να θεωρεί τις συμμαχίες της δεδομένες ούτε να τις αντιμετωπίζει ως περιττές.
Το πραγματικό ερώτημα προς την αντιπολίτευση
Η κυβέρνηση πρέπει να απαντήσει πώς θα αντιμετωπίσει τις νέες κινήσεις της Τουρκίας, πώς θα ενισχύσει τη θέση της Ελλάδας στη Λιβύη και ποιες πρωτοβουλίες θα αναλάβει ώστε οι διεθνείς δηλώσεις υποστήριξης να μεταφραστούν σε ουσιαστικό διπλωματικό αποτέλεσμα.
Αλλά και η αντιπολίτευση έχει υποχρέωση να εξηγήσει τι ακριβώς προτείνει. Ποια εναλλακτική στρατηγική εισηγείται; Πώς θα αντιμετωπίσει το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο; Πώς θα διασφαλίσει τη διατήρηση και την ενίσχυση των διεθνών ερεισμάτων της χώρας;
Η απλή καταγγελία της κυβέρνησης δεν απαντά σε κανένα από αυτά τα ερωτήματα. Και η άκριτη υποστήριξή της, από την άλλη πλευρά, δεν υποκαθιστά τον αναγκαίο έλεγχο της εξωτερικής πολιτικής.
Το εθνικό συμφέρον δεν είναι ούτε κυβερνητικό μονοπώλιο ούτε αντιπολιτευτικό σύνθημα.
Η Τουρκία επιχειρεί να διευρύνει την επιρροή της. Η Ελλάδα οφείλει να απαντήσει με διπλωματία, συμμαχίες, διεθνές δίκαιο και συγκεκριμένες πρωτοβουλίες. Το ζητούμενο δεν είναι να πανηγυρίζει κανείς επειδή η κυβέρνηση απέκτησε συμμάχους ούτε να προεξοφλεί την αποτυχία της επειδή η Τουρκία εξασφάλισε μια νέα πολιτική υποστήριξη.
Το ζητούμενο είναι να κριθεί ποια πολιτική προστατεύει αποτελεσματικότερα τα ελληνικά συμφέροντα.
Και, κυρίως, να μην ξεχνάμε ότι η πολιτική αντιπαράθεση τελειώνει στα σύνορα της χώρας, εκεί όπου αρχίζει η ευθύνη όλων απέναντι στην Ελλάδα.
Πηγές
Ευρωπαϊκή Ένωση, δήλωση για την επικύρωση του Τουρκολιβυκού Μνημονίου, 21 Οκτωβρίου 2026.
Ahram Online, «Egypt rejects Libya parliament’s approval of 2019 maritime deal with Turkey», 21 Οκτωβρίου 2026.
Reuters, «Israel strongly condemns Libyan approval of maritime deal with Turkey», 21 Οκτωβρίου 2026.
Ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών, θέση για την επικύρωση του μνημονίου από το ανατολικό λιβυκό κοινοβούλιο, 20 Οκτωβρίου 2026.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου