Για δεκαετίες, ο κουμπαράς ήταν ίσως το πρώτο μάθημα οικονομικής παιδείας για ένα παιδί. Κέρματα και χαρτονομίσματα έμπαιναν μέσα, το παιδί μάθαινε να μην τα ξοδεύει όλα και, κάποια στιγμή, ο κουμπαράς άνοιγε για να αποκαλύψει το μικρό κεφάλαιο που είχε δημιουργηθεί.
Σήμερα, η ιδέα αυτή επιστρέφει, αλλά σε μια εντελώς διαφορετική εποχή.
Ο νέος «κουμπαράς» για τα παιδιά φιλοδοξεί να μετατρέψει την απλή αποταμίευση σε μια διαδικασία με έντονα επενδυτικά χαρακτηριστικά, με τις τράπεζες να αναμένεται να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο. Και ίσως εδώ βρίσκεται η πραγματική σημασία του εγχειρήματος.
Γιατί το πρόβλημα της ελληνικής κοινωνίας δεν είναι μόνο ότι αποταμιεύει λίγο. Είναι ότι, σε μεγάλο βαθμό, δεν έχει μάθει να επενδύει.
Η ελληνική οικογένεια εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την αποταμίευση κυρίως ως χρήματα που μένουν στην άκρη για μια δύσκολη στιγμή. Αυτή η λογική έχει τη χρησιμότητά της, αλλά σε βάθος χρόνου δεν αρκεί. Ο πληθωρισμός μειώνει την αγοραστική δύναμη του χρήματος και τα απλά καταθετικά προϊόντα δεν μπορούν πάντοτε να εξασφαλίσουν ουσιαστική αύξηση του πραγματικού κεφαλαίου.
Ο νέος «κουμπαράς» θα μπορούσε, επομένως, να λειτουργήσει ως το πρώτο βήμα προς μια διαφορετική οικονομική νοοτροπία.
Από το «βάζω λεφτά στην άκρη» στο «χτίζω κεφάλαιο»
Οι τράπεζες φαίνεται να βλέπουν θετικά την πρωτοβουλία και εξετάζουν τρόπους με τους οποίους θα μπορούσαν να την ενισχύσουν. Αυξημένα επιτόκια σε προϊόντα σταθερής απόδοσης, μειωμένα έξοδα διαχείρισης σε επενδυτικά προϊόντα ή συνδυαστικές λύσεις μπορούν να κάνουν τον λογαριασμό περισσότερο ελκυστικό.
Εδώ όμως χρειάζεται προσοχή.
Η επένδυση δεν είναι κατάθεση και η υψηλότερη δυνητική απόδοση συνοδεύεται από υψηλότερο κίνδυνο. Επομένως, εάν ο «κουμπαράς» αποκτήσει πραγματικά επενδυτικό χαρακτήρα, η διαφάνεια, η απλότητα και η σωστή ενημέρωση των γονέων πρέπει να αποτελέσουν βασικές προϋποθέσεις.
Δεν χρειάζεται άλλη μία γενιά καταναλωτών σύνθετων χρηματοοικονομικών προϊόντων. Χρειάζεται μια γενιά πολιτών που θα καταλαβαίνει τι σημαίνει απόδοση, κίνδυνος, χρόνος και ανατοκισμός.
150.000 παιδιά και μια μεγάλη ευκαιρία
Το μέτρο δυνητικά αφορά περίπου 150.000 παιδιά, με βάση τις γεννήσεις των ετών 2024 και 2025 και το πρώτο τρίμηνο του 2026.
Ακόμη και αν τελικά αξιοποιηθεί από μόλις ένα στα πέντε παιδιά, μιλάμε για περίπου 30.000 νέους λογαριασμούς μακροπρόθεσμης διάρκειας.
Για τις τράπεζες αυτό ασφαλώς αποτελεί μια σημαντική νέα πελατειακή βάση. Για την οικονομία, όμως, μπορεί να σημαίνει κάτι πολύ περισσότερο.
Μπορεί να σημαίνει δημιουργία αποταμιευτικού κεφαλαίου με ορίζοντα δεκαοκτώ ετών.
Και αυτό είναι το σημείο που πρέπει να κρατήσουμε.
Ένα παιδί που αποκτά από μικρό ηλικία σχέση με την αποταμίευση είναι πιθανότερο ως ενήλικας να κατανοεί την αξία της μακροχρόνιας οικονομικής προετοιμασίας. Ένας νέος που μαθαίνει ότι τα χρήματα μπορούν να αποταμιεύονται αλλά και να επενδύονται, είναι πιθανότερο να αντιμετωπίσει διαφορετικά το εισόδημά του, την κατανάλωση και την οικονομική του ασφάλεια.
Ο πραγματικός στόχος δεν είναι ο λογαριασμός
Ο «κουμπαράς» δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί απλώς ως ακόμη ένα τραπεζικό προϊόν.
Αν περιοριστεί στη δημιουργία δεκάδων χιλιάδων νέων λογαριασμών, θα έχει πετύχει κυρίως τον τραπεζικό του στόχο.
Αν όμως καταφέρει να δημιουργήσει μια νέα κουλτούρα αποταμίευσης και επένδυσης, τότε θα έχει πετύχει κάτι πολύ σημαντικότερο.
Γιατί η Ελλάδα δεν χρειάζεται μόνο περισσότερες καταθέσεις. Χρειάζεται πολίτες που γνωρίζουν πώς να δημιουργούν και να διατηρούν κεφάλαιο.
Η οικονομική παιδεία δεν αρχίζει όταν κάποιος πάρει τον πρώτο του μισθό. Αρχίζει πολύ νωρίτερα, όταν ένα παιδί μαθαίνει ότι δεν είναι απαραίτητο να ξοδέψει σήμερα ό,τι έχει στην τσέπη του.
Ο παλιός κουμπαράς μάθαινε την αναβολή της κατανάλωσης.
Ο νέος θα μπορούσε να μάθει κάτι ακόμη πιο σημαντικό:
ότι το χρήμα, όταν του δώσεις χρόνο, πειθαρχία και σωστή διαχείριση, μπορεί να γίνει κεφάλαιο.
Και ίσως αυτή να είναι η σημαντικότερη επένδυση απ’ όλες: όχι τα χρήματα που θα βρεθούν στον λογαριασμό όταν το παιδί γίνει 18 ετών, αλλά η οικονομική νοοτροπία που θα έχει αποκτήσει μέχρι τότε.
Αν θέλεις, μπορώ να το κάνω και πολύ πιο αιχμηρό/πολιτικό, με έμφαση στο ότι η Ελλάδα πρέπει να περάσει από την κουλτούρα της κατανάλωσης στην κουλτούρα της αποταμίευσης και της επένδυσης.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου