Ελλάδα, Ευρωπαϊκή Ένωση, Κύπρος, Αίγυπτος, Μπαχρέιν και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα στέλνουν κοινό μήνυμα στον ΟΗΕ, αμφισβητώντας τη νομιμότητα της συμφωνίας Τουρκίας – Λιβύης.

Σε μια σημαντική διπλωματική εξέλιξη για την Ανατολική Μεσόγειο, έξι πλευρές συντονίζουν τις θέσεις τους στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, απορρίπτοντας τη νομιμότητα του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019. Η κοινή δήλωση Ελλάδας, Ευρωπαϊκής Ένωσης, Κύπρου, Αιγύπτου, Μπαχρέιν και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων αποτελεί σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα, μετά την επικύρωση της συμφωνίας από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης.

Οι έξι πλευρές υπογραμμίζουν ότι η κοινοβουλευτική έγκριση στη Λιβύη δεν μεταβάλλει τον νομικό χαρακτήρα του μνημονίου, το οποίο θεωρούν αντίθετο στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Παράλληλα, επισημαίνουν ότι μια διμερής συμφωνία δεν μπορεί να παραβιάζει τα δικαιώματα τρίτων κρατών ούτε να δημιουργεί έννομα αποτελέσματα εις βάρος τους.

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται η παράκαμψη της γεωγραφικής πραγματικότητας και των δικαιωμάτων των ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες. Η συμφωνία Άγκυρας – Τρίπολης, που υπογράφηκε το 2019, επιχειρεί να χαράξει θαλάσσια όρια μεταξύ δύο χωρών χωρίς να λαμβάνει υπόψη την παρουσία ελληνικών νησιών, μεταξύ των οποίων η Κρήτη, η Ρόδος και το σύμπλεγμα του Καστελλορίζου.

Η κοινή παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή εντάσσεται σε μια ευρύτερη διπλωματική κινητοποίηση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη χαρακτηρίσει το μνημόνιο άκυρο και ανυπόστατο, ενώ η Αίγυπτος έχει απορρίψει την επικύρωσή του, επικαλούμενη την ανάγκη προστασίας των δικαιωμάτων της. Αντίστοιχα, η Ελλάδα έχει θέσει το ζήτημα στα αρμόδια όργανα του ΟΗΕ, επιδιώκοντας να καταστήσει σαφείς τις νομικές και γεωπολιτικές συνέπειες της συμφωνίας.

Η Αθήνα, πάντως, δηλώνει έτοιμη να συνεχίσει τις συνομιλίες με τη Λιβύη για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στη βάση του Διεθνούς Δικαίου.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η αυξανόμενη διπλωματική πίεση θα οδηγήσει την Τρίπολη και την Άγκυρα σε αναθεώρηση της στάσης τους. Σε κάθε περίπτωση, η κοινή δήλωση ενισχύει τη διεθνή προβολή των ελληνικών θέσεων και καταδεικνύει ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραμένει εστία έντασης και αμφισβήτησης στην Ανατολική Μεσόγειο.