Η κοινωνική πολιτική του Ιωάννη Μεταξά αποτελεί ένα από τα κεφάλαια της νεότερης ελληνικής ιστορίας που αξίζει να αναδειχθούν χωρίς ιδεολογικές παρωπίδες και κομματικές σκοπιμότητες. Η ενεργοποίηση του ΙΚΑ, η προστασία των εργαζομένων, η μέριμνα για τα παιδιά, η ενίσχυση της δημόσιας υγείας και η ανάπτυξη κοινωνικών δομών συνθέτουν ένα έργο με ουσιαστικό αποτύπωμα στην ελληνική κοινωνία.
Το ΙΚΑ, που είχε θεσμοθετηθεί το 1934, άρχισε να λειτουργεί ουσιαστικά τον Δεκέμβριο του 1937, επί κυβερνήσεως Μεταξά. Δεν πρόκειται για μια ασήμαντη διοικητική λεπτομέρεια, αλλά για ένα καθοριστικό βήμα στην οικοδόμηση ενός οργανωμένου συστήματος κοινωνικής ασφάλισης για τους εργαζομένους.
Παράλληλα, η κυβέρνηση προχώρησε στην εφαρμογή και επέκταση εργασιακών ρυθμίσεων, ενισχύοντας την προστασία του εργατικού δυναμικού. Η ρύθμιση του ωραρίου, η κυριακάτικη ανάπαυση, οι άδειες και οι συλλογικές εργασιακές σχέσεις εντάχθηκαν σε μια ευρύτερη αντίληψη κρατικής παρέμβασης στην οικονομική και κοινωνική ζωή.
Η κοινωνική μέριμνα επεκτάθηκε επίσης στα παιδιά και στις λαϊκές οικογένειες, με δράσεις όπως τα μαθητικά συσσίτια και η ανάπτυξη υπηρεσιών πρόνοιας. Στον τομέα της δημόσιας υγείας, η αντιμετώπιση ασθενειών όπως η ελονοσία και το τράχωμα αποτελούσε σημαντική ανάγκη για μια χώρα με περιορισμένες υγειονομικές υποδομές, ιδιαίτερα στην ύπαιθρο.
Αυτές οι παρεμβάσεις είχαν συγκεκριμένο κοινωνικό περιεχόμενο. Αφορούσαν την καθημερινότητα των εργαζομένων, την προστασία των οικογενειών και τη δυνατότητα των οικονομικά ασθενέστερων να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες που προηγουμένως ήταν ανεπαρκείς ή δυσπρόσιτες.
Όταν η ιδεολογία συγκρούεται με τα γεγονότα
Η προσφορά του Μεταξά στην κοινωνική πολιτική δεν μπορεί να αξιολογείται με κομματικά κριτήρια. Η ιστορία δεν αποτελεί ιδιοκτησία κανενός πολιτικού χώρου και οι κοινωνικές μεταρρυθμίσεις δεν αποκτούν αξία μόνο όταν φέρουν την ιδεολογική σφραγίδα της Αριστεράς.
Για δεκαετίες, ένα τμήμα της αριστερής πολιτικής και ιστοριογραφικής προσέγγισης επιχείρησε να ερμηνεύσει κάθε κοινωνική πρωτοβουλία της περιόδου αποκλειστικά μέσα από το πρίσμα της καταστολής και της πολιτικής αντιπαράθεσης. Με αυτόν τον τρόπο, όμως, υποβαθμίζεται η σημασία συγκεκριμένων θεσμών και μέτρων που εντάχθηκαν στην εξέλιξη του ελληνικού κοινωνικού κράτους.
Η πραγματικότητα είναι σαφής: επί Μεταξά, το ΙΚΑ πέρασε στη λειτουργική του φάση, ενώ εφαρμόστηκαν και αναπτύχθηκαν σημαντικές παρεμβάσεις στην εργασία, στην πρόνοια και στη δημόσια υγεία. Αυτά τα γεγονότα δεν διαγράφονται με συνθήματα ούτε ακυρώνονται από μεταγενέστερες πολιτικές αντιπαραθέσεις.
Ο Ιωάννης Μεταξάς πρέπει να κρίνεται και για το έργο που άφησε πίσω του. Και η κοινωνική πολιτική της περιόδου του αποτελεί μέρος αυτής της ιστορικής παρακαταθήκης.
Η αναγνώριση του συγκεκριμένου έργου δεν απαιτεί εξιδανίκευση ούτε ιστορικές υπερβολές. Απαιτεί γνώση, αξιολόγηση των αποτελεσμάτων και διάθεση να αναγνωρίζονται τα πραγματικά γεγονότα, ακόμη κι όταν αυτά δεν εξυπηρετούν τις βολικές αφηγήσεις ορισμένων.
Η ιστορία ανήκει σε όλους τους Έλληνες. Δεν μπορεί να αποτελεί πεδίο ιδεολογικής λογοκρισίας ούτε να προσαρμόζεται στις απαιτήσεις οποιασδήποτε πολιτικής παράταξης.
Το κοινωνικό έργο του Μεταξά είναι μέρος της ελληνικής ιστορίας. Και κανένα ιδεολογικό μονοπώλιο δεν έχει το δικαίωμα να το διαγράψει.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου