Η ισραηλινή επίθεση στην αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ, κοντά στο Χαλέπι, δεν αποτελεί ένα ακόμη επεισόδιο στον ατέλειωτο κύκλο των συγκρούσεων της Μέσης Ανατολής. Είναι ένα σαφές γεωπολιτικό μήνυμα: το Ισραήλ δεν προτίθεται να επιτρέψει στην Τουρκία να μετατρέψει τη Συρία σε προκεχωρημένο στρατιωτικό χώρο επιρροής.
Στις 18 Αυγούστου, το Ισραήλ έπληξε τη βάση, την ώρα που η Άγκυρα ενίσχυε τη στρατιωτική και αμυντική συνεργασία της με τη νέα συριακή ηγεσία. Η ισραηλινή κυβέρνηση υποστήριξε ότι η Δαμασκός βρισκόταν στα πρόθυρα παραβίασης του υφιστάμενου καθεστώτος ασφαλείας, επιτρέποντας την ανάπτυξη τουρκικών δυνάμεων στη βάση. Σύμφωνα με το γραφείο του πρωθυπουργού Νετανιάχου, η Συρία είχε προειδοποιηθεί επανειλημμένα αλλά αγνόησε τις προειδοποιήσεις.
Η Άγκυρα απορρίπτει την ισραηλινή εκδοχή και χαρακτηρίζει την επίθεση παράνομη. Όμως το κρίσιμο γεγονός είναι άλλο: η Τουρκία έχει ήδη αναδειχθεί σε βασικό στρατιωτικό και πολιτικό υποστηρικτή της νέας Συρίας. Τον Αύγουστο, Άγκυρα και Δαμασκός συμφώνησαν στην περαιτέρω ενίσχυση της αμυντικής και αντιτρομοκρατικής συνεργασίας τους, ενώ η Τουρκία συμμετέχει στην ανασυγκρότηση των συριακών ενόπλων δυνάμεων.
Αυτό ακριβώς είναι που ανησυχεί το Ισραήλ.
Δεν πρόκειται απλώς για την παρουσία μερικών Τούρκων στρατιωτικών. Πρόκειται για την πιθανότητα δημιουργίας μιας μόνιμης τουρκικής στρατιωτικής υποδομής στη Συρία, η οποία θα μεταβάλει δραματικά τους συσχετισμούς ασφαλείας στην περιοχή.
Η Τουρκία του Ερντογάν δεν περιορίζεται πλέον στα σύνορά της. Από τη Συρία και το Ιράκ μέχρι τη Λιβύη, το Κατάρ και τη Σομαλία, η Άγκυρα έχει οικοδομήσει ένα δίκτυο στρατιωτικών, πολιτικών και οικονομικών επιρροών. Η Συρία αποτελεί, επομένως, κρίσιμο κομμάτι μιας ευρύτερης τουρκικής περιφερειακής στρατηγικής.
Το Ισραήλ επιχειρεί να βάλει φρένο σε αυτή την επέκταση.
Και εδώ βρίσκεται η σημασία της ισραηλινής στάσης. Το Τελ Αβίβ δείχνει ότι δεν περιμένει να δημιουργηθεί μια νέα στρατιωτική πραγματικότητα και μετά να προσπαθήσει να την ανατρέψει. Επιλέγει την προληπτική αποτροπή: προειδοποίηση, σαφής κόκκινη γραμμή και, όταν αυτή παραβιάζεται κατά την ισραηλινή εκτίμηση, στρατιωτική δράση.
Ο αρχηγός του ισραηλινού Γενικού Επιτελείου, Εγιάλ Ζαμίρ, το διατύπωσε χωρίς περιστροφές: «Δεν θα επιτρέψουμε σε εχθρικές δυνάμεις να εδραιώσουν την παρουσία τους στα σύνορά μας». Το μήνυμα δεν απευθύνεται μόνο στη Δαμασκό. Απευθύνεται πρωτίστως στην Άγκυρα.
Η σημασία αυτής της εξέλιξης υπερβαίνει τα ισραηλινοτουρκικά.
Για την Ελλάδα και την Κύπρο, η τουρκική στρατιωτική διείσδυση στη Συρία αποτελεί ένα ακόμη κομμάτι μιας ευρύτερης εικόνας. Μια Τουρκία με αυξανόμενη στρατιωτική παρουσία και πολιτική επιρροή σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή αποκτά μεγαλύτερο στρατηγικό βάθος και περισσότερες δυνατότητες προβολής ισχύος.
Γι' αυτό και η ισραηλινή αντίδραση αξίζει προσοχής.
Το Ισραήλ δεν υπερασπίζεται μόνο μια γραμμή στον χάρτη. Υπερασπίζεται την αρχή ότι η στρατιωτική ισχύς των ισλαμιστών δεν μπορεί να επεκτείνεται ανεμπόδιστα δημιουργώντας τετελεσμένα.
Η επιλογή του είναι ασφαλώς επικίνδυνη. Η Ουάσιγκτον χαρακτήρισε την επίθεση «περιττή κλιμάκωση» και επιχειρεί να δημιουργήσει μηχανισμό αποτροπής ατυχημάτων και άμεσης επικοινωνίας μεταξύ Ισραήλ, Τουρκίας και Συρίας. (Reuters)
Όμως η αποτροπή δεν λειτουργεί όταν οι κόκκινες γραμμές είναι απλώς δηλώσεις.
Σε μια περιοχή όπου η Τουρκία διευρύνει συστηματικά τη στρατιωτική της παρουσία, η απόφαση του Ισραήλ να μην αποδεχθεί μια νέα τουρκική στρατιωτική πραγματικότητα στη Συρία αποτελεί τολμηρή επιλογή στρατηγικής αποτροπής.
Και ίσως αυτό είναι το σημαντικότερο μήνυμα της κρίσης: η τουρκική επέκταση δεν είναι αναπόφευκτη. Υπάρχουν κράτη που είναι διατεθειμένα να της αντισταθούν πριν τα τετελεσμένα γίνουν μόνιμα.
Για όσους παρακολουθούν την Ανατολική Μεσόγειο από την Ελλάδα, η εξέλιξη αυτή δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια μακρινή σύγκρουση στη Συρία. Η ισορροπία ισχύος μεταξύ Τουρκίας και των κρατών που βρίσκονται απέναντί της αφορά άμεσα ολόκληρη την περιοχή.
Το Ισραήλ έστειλε το μήνυμα. Η Τουρκία καλείται τώρα να αποφασίσει μέχρι πού είναι διατεθειμένη να προχωρήσει.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου