#ΣταμάτιοςΜανούσης, #λιμάνι #ΚΩΣ
Υπάρχουν προσωπικότητες που η πολιτική τους διαδρομή δεν αποτιμάται από τα λόγια, αλλά από τα έργα που αφήνουν πίσω τους — έργα που αντέχουν στον χρόνο και συνεχίζουν να εξυπηρετούν τις τοπικές κοινωνίες δεκαετίες μετά. Μια τέτοια περίπτωση αποτελεί ο Σταμάτης Κ. Μανούσης, η σφραγίδα του οποίου παραμένει ανεξίτηλη στις βασικότερες υποδομές της Κω.
Η «μάχη» για τη μεγάλη προβλήτα
Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1960, η εικόνα στο λιμάνι του νησιού ήταν τελείως διαφορετική από τη σημερινή. Τα επιβατηγά πλοία παρέμεναν αρόδου και η μεταφορά των επιβατών γινόταν με μικρά γαζολίνα, όπως η «Σεβαστιάνα» και η «Πούλια».
Βλέποντας μπροστά από την εποχή του, ο Σταμάτης Μανούσης αντιλήφθηκε εγκαίρως ότι χωρίς ένα σύγχρονο, ασφαλές λιμάνι, η Κως θα παρέμενε απομονωμένη, αφήνοντας ανεκμετάλλευτη την τουριστική και εμπορική της δυναμική. Με επιμονή και αποφασιστικότητα διεκδίκησε το έργο από την κεντρική εξουσία, επιτυγχάνοντας την έναρξη της κατασκευής της μεγάλης προβλήτας πριν από εξήντα χρόνια, το 1966.
Η ιστορική αποτίμηση αποτυπώνεται ανάγλυφα στη χαρακτηριστική μαρτυρία του αείμνηστου Παντελή Σβουρένου (2014): «Αν δεν υπήρχε ο Μανούσης το 1966, εμείς θα πηγαίναμε ακόμη στα καράβια με τα γαζολίνα».
Η σιωπή της Δικτατορίας και η παρακαταθήκη
Η ολοκλήρωση της προβλήτας, καθώς και η αποπεράτωση του οικισμού των «Λαϊκών», συνέπεσε με τα χρόνια της στρατιωτικής δικτατορίας. Το καθεστώς φρόντισε να αποσιωπήσει την προηγούμενη προσπάθεια και τη συμβολή του Μανούση. Οι θεμέλιοι λίθοι μπορεί να αφαιρέθηκαν και οι αναμνηστικές επιγραφές να χάθηκαν, όμως η ουσία παρέμεινε: η νέα προβλήτα επέτρεψε στα μεγάλα πλοία να προσεγγίζουν με ασφάλεια, ανοίγοντας διάπλατα τον δρόμο για τη ραγδαία τουριστική και οικονομική ανάπτυξη του νησιού.
Το αποτύπωμα του Σταμάτη Μανούση στην Κω υπήρξε πολυσχιδές:
Η διεκδίκηση του νέου Νοσοκομείου της Κω.
Ο ηλεκτροφωτισμός των χωριών του νησιού.
Ο οικισμός των «Λαϊκών» που στέγασε δεκάδες οικογένειες.
Σημαντικά έργα υποδομής, όπως το Διεθνές Ιπποκράτειο Ίδρυμα Κω (ΔΙΙΚ).
Όπως έχει σημειώσει ο ιστορικός Βασίλης Χατζηβασιλείου, ακόμη και οι πολιτικοί του αντίπαλοι (ανάμεσά τους οι Μιχάλης Κουγιουμτζής, Αντώνης Πληθίδης κ.ά.) αναγνώρισαν μετά τον θάνατό του «το αδιαμφισβήτητο ήθος του και τα αγνά πατριωτικά και δημοκρατικά του αισθήματα».
Η ηθική αποκατάσταση
Η τοπική κοινωνία δεν ξέχασε. Στις 24 Ιουνίου 2010, το Δημοτικό Συμβούλιο Κω αποφάσισε ομόφωνα την παραχώρηση τάφου, ενώ στις 3 Ιουλίου 2011 πραγματοποιήθηκε σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης η πάνδημη τελετή ανακομιδής των οστών του — πράξεις που σφράγισαν την ηθική αναγνώριση της προσφοράς του.
Εξήντα χρόνια μετά την έναρξη των μεγάλων έργων, οι «Λαϊκές» κατοικίες συνεχίζουν να προσφέρουν στέγη και η μεγάλη προβλήτα υποδέχεται καθημερινά χιλιάδες κατοίκους και επισκέπτες. Το έργο του Σταμάτη Κ. Μανούση συνεχίζει να μιλά αθόρυβα μέσα από την καθημερινότητα του νησιού.
Σημ: Τα γεγονότα, οι μαρτυρίες και το σπάνιο φωτογραφικό υλικό που τεκμηριώνουν τη διαδρομή του παρουσιάζονται αναλυτικά στο βιβλίο «Σταμάτης Κ. Μανούσης – Ένα αφήγημα ζωής» (Εκδόσεις Μένανδρος, 2025).
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου