Η Τουρκία θέλει άδεια για το καλώδιο. Η Ελλάδα λέει όχι. Και η Γαλλία μπαίνει πλέον στο κάδρο.
Αυτό είναι το νέο γεωπολιτικό τρίγωνο που διαμορφώνεται γύρω από τον Great Sea Interconnector, το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου, το οποίο μετά την είσοδο της γαλλικής Meridiam περνά σε μια εντελώς διαφορετική φάση.
Η Άγκυρα επαναφέρει την απαίτηση να ενημερώνεται και ουσιαστικά να συναινεί στις εργασίες που αφορούν την πόντιση και τις έρευνες για το καλώδιο, επικαλούμενη τις δικές της μονομερείς αξιώσεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Αθήνα, από την άλλη, απορρίπτει τη λογική ότι απαιτείται τουρκική άδεια για την υλοποίηση του έργου.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία:
Η Τουρκία δεν ζητά απλώς ενημέρωση. Επιχειρεί να δημιουργήσει προηγούμενο.
Ένα προηγούμενο που, εάν γινόταν αποδεκτό, θα έδινε στην Άγκυρα τη δυνατότητα να εμφανίζεται ως συνδιαχειριστής μιας θαλάσσιας περιοχής όπου η Ελλάδα ασκεί τα δικαιώματά της.
Αυτό ακριβώς είναι το μοντέλο της «Γαλάζιας Πατρίδας»: όχι απαραίτητα η άμεση σύγκρουση, αλλά η σταδιακή μετατροπή των τουρκικών διεκδικήσεων σε τετελεσμένα.
Το GSI όμως δεν είναι πλέον μόνο ελληνική υπόθεση
Το μεγάλο λάθος της Άγκυρας θα ήταν να θεωρήσει ότι απέναντί της βρίσκεται μόνο η Αθήνα.
Το GSI είναι ευρωπαϊκή ενεργειακή υποδομή. Το τμήμα Ελλάδας–Κύπρου έχει ενταχθεί στα ευρωπαϊκά έργα κοινού ενδιαφέροντος και έχει λάβει σημαντική ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Η ίδια η κοινοπραξία του έργου επισημαίνει ότι το καλώδιο Κρήτης–Κύπρου έχει μήκος περίπου 898 χιλιόμετρα και χρηματοδοτείται με 657 εκατ. ευρώ από το Connecting Europe Facility. (Great Sea Interconnector)
Και τώρα υπάρχει και κάτι ακόμη:
υπάρχει Γαλλία.
Η Meridiam απέκτησε πλειοψηφική συμμετοχή στο GSI, σε μια συμφωνία που υπεγράφη στις 5 Αυγούστου 2026 και η οποία, σύμφωνα με ελληνικές κυβερνητικές εκτιμήσεις, μεταφέρει σημαντικό μέρος του επενδυτικού και πολιτικού ρίσκου προς το Παρίσι.
Δεν πρόκειται λοιπόν πλέον απλώς για ένα έργο που θέλει να κατασκευάσει η Ελλάδα.
Πρόκειται για ένα έργο στο οποίο έχει τοποθετηθεί γαλλικό κεφάλαιο, γαλλική επιχειρηματική ισχύς και κατ’ επέκταση γαλλικό στρατηγικό ενδιαφέρον.
«Γαλλικά συμφέροντα, γαλλική προστασία»
Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο μήνυμα προς την Άγκυρα.
Η Γαλλία δεν χρειάζεται να ανακοινώσει ότι θα στείλει πολεμικά πλοία για να προστατεύσει το καλώδιο.
Η αποτροπή λειτουργεί συχνά πολύ πιο αποτελεσματικά όταν δεν διατυπώνεται με μεγαλόστομες ανακοινώσεις.
Μια γαλλική φρεγάτα στην ευρύτερη περιοχή.
Μια άσκηση.
Μια περιπολία.
Ένα πλοίο υποστήριξης.
Μια αυξημένη παρουσία της Marine Nationale στην Ανατολική Μεσόγειο.
Τίποτα από αυτά, από μόνο του, δεν σημαίνει ότι η Γαλλία επιδιώκει στρατιωτική αντιπαράθεση με την Τουρκία.
Όλα μαζί όμως στέλνουν ένα μήνυμα.
Ότι η παρεμπόδιση μιας υποδομής στην οποία έχουν επενδύσει γαλλικά συμφέροντα μπορεί να αποκτήσει πολύ ευρύτερη διάσταση.
Και το Παρίσι έχει αποδείξει ότι αντιλαμβάνεται την Ανατολική Μεσόγειο ως περιοχή όπου η στρατιωτική παρουσία αποτελεί εργαλείο άσκησης εξωτερικής πολιτικής.
Η Άγκυρα θέλει να κάνει το καλώδιο «τουρκική υπόθεση»
Αυτό είναι το σημείο στο οποίο η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να υποχωρήσει.
Γιατί εάν η Άγκυρα καταφέρει να επιβάλει στην πράξη ότι για να περάσει ένα ευρωπαϊκό καλώδιο πρέπει προηγουμένως να ζητηθεί η τουρκική άδεια, τότε το ζήτημα παύει να είναι τεχνικό.
Γίνεται ζήτημα κυριαρχίας και δικαιοδοσίας.
Και τότε η Τουρκία θα έχει επιτύχει κάτι πολύ σημαντικότερο από την καθυστέρηση ενός έργου:
θα έχει δημιουργήσει προηγούμενο.
Η ίδια η συζήτηση γύρω από το GSI αποκαλύπτει άλλωστε ότι το πραγματικό πρόβλημα είναι βαθύτερο. Αναλύσεις στην Κύπρο επισημαίνουν ότι η απαίτηση για τουρκική άδεια θα μπορούσε να εκληφθεί ως αποδοχή των τουρκικών αξιώσεων επί συγκεκριμένων θαλάσσιων περιοχών.
Αυτό ακριβώς δεν πρέπει να συμβεί.
Η επόμενη μάχη θα είναι στη θάλασσα
Το κρίσιμο τεστ έρχεται με την επανεκκίνηση των θαλάσσιων ερευνών.
Το καλοκαίρι του 2024 η Τουρκία είχε αντιδράσει δυναμικά στις έρευνες του ιταλικού ερευνητικού πλοίου Ievoli Relume στην περιοχή της Κάσου. Η κρίση αποκλιμακώθηκε τότε διπλωματικά και οι εργασίες δεν προχώρησαν όπως είχε σχεδιαστεί.
Τώρα το σκηνικό είναι διαφορετικό.
Υπάρχει η Meridiam.
Υπάρχει μεγαλύτερο γαλλικό ενδιαφέρον.
Υπάρχει η ανάγκη να αποδειχθεί ότι η Ευρώπη μπορεί να υλοποιεί στρατηγικές ενεργειακές υποδομές χωρίς να ζητά την άδεια τρίτων χωρών.
Και υπάρχει μια Ελλάδα η οποία γνωρίζει ότι αυτή τη φορά δεν δοκιμάζεται μόνο ένα έργο.
Δοκιμάζεται η αξιοπιστία της αποτρεπτικής της πολιτικής.
Από τη θάλασσα στις Βρυξέλλες
Παράλληλα με τη ναυτική παρουσία, υπάρχει και το ευρωπαϊκό μέτωπο.
Η Αθήνα και το Παρίσι μπορούν να καταστήσουν σαφές στις Βρυξέλλες ότι η τουρκική αμφισβήτηση δεν αφορά μια απλή ελληνοτουρκική διαφορά.
Αφορά ευρωπαϊκή υποδομή.
Αφορά ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.
Αφορά την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Και αφορά δύο κράτη-μέλη, την Ελλάδα και την Κύπρο.
Αυτό είναι το ισχυρότερο διπλωματικό όπλο που διαθέτει η Αθήνα.
Το GSI πρέπει να φύγει από το πλαίσιο «Ελλάδα εναντίον Τουρκίας» και να μπει οριστικά στο πλαίσιο «Ευρωπαϊκή Ένωση απέναντι σε μονομερείς τουρκικές αξιώσεις».
Εκεί αλλάζουν οι συσχετισμοί.
Η «Γαλάζια Πατρίδα» συναντά την ευρωπαϊκή πραγματικότητα
Η Τουρκία μπορεί να ψηφίζει διακηρύξεις, να χαράσσει χάρτες και να επαναλαμβάνει το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη είναι υποχρεωμένη να αποδεχθεί τις τουρκικές γραμμές.
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη δοκιμασία.
Η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει τη θεωρία σε πράξη.
Η Ελλάδα και η Κύπρος οφείλουν να εμποδίσουν αυτή τη μετάβαση.
Και η Γαλλία έχει πλέον έναν επιπλέον λόγο να βρίσκεται απέναντι από οποιαδήποτε απόπειρα παρεμπόδισης του έργου: δεν υπερασπίζεται μόνο μια ελληνική ή κυπριακή επιλογή, αλλά και δικά της οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα.
Η Meridiam δεν είναι διακοσμητική παρουσία.
Η γαλλική συμμετοχή αλλάζει το ισοζύγιο.
Και η Άγκυρα θα πρέπει να υπολογίσει πολύ προσεκτικά εάν θέλει να δοκιμάσει στην πράξη πόσο μακριά μπορεί να φτάσει.
Γιατί αυτή τη φορά το μήνυμα από την Αθήνα προς την Τουρκία μπορεί να είναι απλό:
Το GSI θα προχωρήσει.
Και εάν κάποιος επιχειρήσει να το σταματήσει στη θάλασσα, τότε το ζήτημα δεν θα αφορά πλέον μόνο ένα καλώδιο.
Θα αφορά το ποιος έχει δικαίωμα να επιβάλλει τους κανόνες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Και σε αυτή τη μάχη, η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να θέλει τη Γαλλία δίπλα της.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου